Ούτε ένα ούτε δύο, ούτε 3, αλλά 32 δισ. ευρώ έχουν κρυμμένα στα… σεντούκια οι Έλληνες, όπου τα κρατούν εκτός τραπεζών, υπό τον φόβο μίας νέας κρίσης ή ακόμη και ενός κουρέματος, και παρά το γεγονός ότι το τραπεζικό σύστημα εμφανίζεται δυνατό και σταθερό και ο φόβος του Grexit έχει εκλείψει.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος:
– τον Νοέμβριο του 2018 η αξία των τραπεζογραμματίων σε κυκλοφορία, δηλαδή των μετρητών που βρίσκονται εκτός τραπεζικού συστήματος, ήταν 31,977 δισ. Ευρώ
– το ποσό αυτό ήταν ελαφρώς αυξημένο σε σχέση με το τέλος του 2017, όταν ανερχόταν σε 31,1 δισ. ευρώ.
Από το 2002, ως τα τέλη του 2009, η νομισματική κυκλοφορία στην Ελλάδα, ως ποσοστό του ΑΕΠ, αυξανόταν περίπου με τους ίδιους ρυθμούς με τη ζώνη του ευρώ. Από το 2010, όμως, άρχισε η… μεγάλη έξοδος κεφαλαίων από το τραπεζικό σύστημα, λόγω των φόβων για Grexit. Στα μέσα του 2012, μάλιστα, τα «ελεύθερα» μετρητά ξεπέρασαν το 20% του ΑΕΠ.
Μετά τη δραματική σύγκρουση του α’ εξαμήνου 2015 με τους Ευρωπαίους δανειστές, που οδήγησε στην επιβολή των περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίου, η νομισματική κυκλοφορία έφθασε στο ιστορικό ρεκόρ της, προσεγγίζοντας το 28% του ΑΕΠ, το καλοκαίρι του 2015.
Έκτοτε, τα capital controls και η σταδιακή αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην οικονομία και στο τραπεζικό σύστημα έφεραν σε πτωτική τροχιά τη νομισματική κυκλοφορία, που όμως παραμένει σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από το μέσο όρο της ευρωζώνης (16% του ΑΕΠ, έναντι 10%).
Γιατί δεν βάζουν στις τράπεζες τα λεφτά τους οι Έλληνες;
Τα ευρήματα μετρήσεων της Τράπεζας της Ελλάδος επιβεβαιώνουν ότι το βασικότερο κίνητρο των Ελλήνων για να κρατούν εκτός τραπεζών μετρητά ήταν η έλλειψη εμπιστοσύνης στην οικονομία. Επιπλέον τα capital controls αποτελούν ισχυρό αποτρεπτικό παράγοντα για να επιστρέψει κάποιος μετρητά που διατηρεί σε θυρίδες και στρώματα στις τράπεζες. Μπορεί τα χειρότερα να είναι πίσω μας ωστόσο η εμπιστοσύνη παραμένει σε χαμηλά επίπεδα.
aftodioikisi